اضطراب عملکرد عبارت است از ترس یا نگرانی شدید و بیش از حد از اینکه نتوانید کاری خاص را انجام دهید و باعث ناراحتی عاطفی و علائم فیزیکی می شود.
این اصطلاح معمولاً برای توصیف “ترس صحنه” استفاده می شود، اما می تواند برای پیش بینی هر اجرا به کار رود. این شامل اضطراب ناشی از پیش بینی رابطه جنسی، به نام اضطراب عملکرد جنسی ، یا نگرانی و ترس شدید ناشی از یک رویداد ورزشی نزدیک است، به نام اضطراب عملکرد ورزشی.
درمان اضطراب عملکرد معمولاً شامل رواندرمانی و همچنین داروهایی مانند داروهای ضد افسردگی یا مسدودکننده های بتا است.
چه چیزی باعث اضطراب عملکرد می شود؟
اگرچه گاهی اوقات این اصطلاحات به جای هم استفاده می شوند، اما اضطراب همان ترس نیست.
ترس یک پاسخ کوتاه مدت به چیزی خاص است که شما را تهدید می کند. با اضطراب، شما به انتظار چیزی پاسخ می دهید و در نتیجه پریشانی طولانی تری ایجاد می کنید. در حالی که ترس پاسخ مناسبی به تهدید فعلی است، اضطراب بیشتر متمرکز و آیندهگرا است.
اضطراب عملکرد، اضطرابی است که با یک عملکرد خاص مرتبط است. ترس ها و نگرانی ها ممکن است فراتر از ترس از تحقیر، شرمساری یا شرم باشند، اما ترس از طرد شدن و اینکه چگونه شکست ممکن است آینده شما را تحت تاثیر قرار دهد نیز در بر می گیرد.
اضطراب عملکرد اغلب در اوایل کودکی ریشه میگیرد و تحت تأثیر انتظارات و میل به کمال افراد اطراف شما قرار میگیرد. تنشها ممکن است فقط در زندگی بعدی بهعنوان اضطراب عملکرد ظاهر شوند که یا بهطور ناگهانی رخ میدهند یا به تدریج ایجاد میشوند.
اضطراب عملکرد می تواند یک رویداد یکباره باشد، گهگاه تکرار شود یا به تدریج بدتر شود.
آیا اضطراب عملکرد یک اختلال اضطرابی است؟
اضطراب یک واکنش طبیعی است که می تواند زمانی رخ دهد که در مورد چیزهایی مانند سلامتی، پول یا مسائل مربوط به رابطه نگران باشید. در برخی موارد، اضطراب ممکن است “سالم” در نظر گرفته شود، که شما را مجبور می کند سخت کار کنید و در مدرسه، کار یا ورزش به موفقیت بیشتری برسید.
با این حال، اگر اضطراب مداوم باشد، بدتر شود و کیفیت زندگی شما را مختل کند، ممکن است به اختلال اضطراب مبتلا باشید .
اختلالات اضطرابی گروهی از شرایط تعریف شده در ” راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ویرایش پنجم” (DSM-5) هستند . انواع مختلفی از اختلالات اضطرابی از جمله اختلال اضطراب جدایی و اختلال استرس پس از سانحه وجود دارد .
اصطلاح “اضطراب عملکرد” به خودی خود یک اختلال اضطرابی نیست. بلکه به عنوان نوعی از اختلال اضطراب اجتماعی (SAD) در نظر گرفته می شود که با ترس از موقعیت های اجتماعی مشخص می شود.
در سالهای اخیر، DSM-5 برای افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی که اضطراب آنها با اجرای خاصی چه روی صحنه، چه در زمین بازی یا در رختخواب مرتبط است، یک مشخصکننده – به نام مشخصکننده فقط عملکرد – اضافه کرد.
در موارد شدید، فرد مبتلا به اضطراب عملکرد ممکن است یک نوع فرعی شدید از اضطراب به نام فوبیای خاص را تجربه کند .
فوبیای خاص با یک ترس شدید و غیرمنطقی مرتبط با یک شی، موقعیت یا مفهوم خاص مشخص می شود که تهدید کمی یا بدون خطر است. با اضطراب عملکرد، این میتواند با نشخوار فکری مداوم، اضطراب شدید، بیخوابی و تا حد زیادی برای اجتناب از اجرا ظاهر شود.
عوامل خطر
به نظر می رسد که چندین تیپ شخصیتی در برابر اضطراب عملکرد آسیب پذیر هستند. طبق یک مطالعه در سال 2019 که در Frontier of Psychology منتشر شد، این ویژگی ها عبارتند از:
- تأثیرپذیری صفت منفی : این یک ویژگی شخصیتی است که تمرکز بیش از حد بر احساسات منفی مانند عصبانیت، اضطراب و احساس گناه دارد.
- روان رنجوری : این یک ویژگی شخصیتی است که با بی ثباتی عاطفی و واکنش بیش از حد، ناتوانی در مدیریت اصرار یا استرس و تمایل به شکایت مشخص می شود.
- درونگرایی : این یک ویژگی شخصیتی است که در آن بیشتر بر افکار و احساسات خود متمرکز هستید تا تجربیات مشترک.
علائم اضطراب عملکرد
نشانه های اضطراب عملکرد ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد، اما اغلب شامل علائم عاطفی و علائم جسمی (علائم فیزیکی ناشی از دیسترس عاطفی) می شود.
علائم احساسی اضطراب عملکرد عبارتند از:
- افکار مداوم ترس از شکست
- بازی ذهنی با نتایج منفی
- احساس از دست دادن کنترل
- تحریک پذیری و طغیان های آسان
- در لبه بودن
- اپیزودهای وحشت
- «یخ زدن» وسط اجرا
- تسلیم شدن (“خفه شدن”) در آخرین لحظه
علائم جسمی اضطراب عملکرد عبارتند از:
- افزایش ضربان قلب
- سرگیجه یا سبکی سر
- سردرد
- تنفس سریع یا کم عمق
- لرزش
- خشکی دهان
- حالت تهوع
- ناراحتی معده
- تغییر بینایی
- تعریق شدید
- دست یا پاهای سرد
- پوست رنگ پریده یا برافروخته
انواع اضطراب عملکرد
اضطراب عملکرد یک اختلال روانی طبقه بندی شده در DSM-5 نیست. در عوض، این تظاهرات اختلال اضطراب اجتماعی است و همیشه در منابع پزشکی به خوبی تعریف نشده است.
با این حال، محققان اغلب اضطراب عملکرد را به سه زیر گروه مجزا تقسیم می کنند:
ترس صحنه
“ترس از صحنه” که به عنوان اضطراب اجرای صحنه نیز شناخته می شود، اضطراب شدیدی را که توسط بازیگران، نوازندگان، رقصندگان، سخنرانان و دیگرانی که مجبور به اجرای عمومی هستند را توصیف می کند. حتی افرادی که باید در محل کار خود ارائه دهند، می توانند ترس از صحنه را تجربه کنند.
اضطراب اجرای صحنهای فراتر از «پروانهها» یا «پروانهها» ساده است و باعث تشدید دلهره و یک حالت عاطفی منفی میشود که میتواند در نتیجه مطلوب اختلال ایجاد کند یا حتی آن را خراب کند.
مطالعات نشان می دهد که اکثر اجراکنندگان صحنه در مقطعی از حرفه خود اضطراب اجرا را تجربه کرده اند. طبق یک مطالعه در سال 2019 در Frontiers of Psychology، 50٪ تا 70٪ از نوازندگان حرفه ای به دلیل اضطراب عملکرد ضعیفی را گزارش کردند.
سطوح اضطراب می تواند بر اساس اینکه در یک اجرای انفرادی یا گروهی شرکت می کنید، افراد مهمی در بین مخاطبان وجود دارند یا سطح مهارت سایر اجراکنندگان بالا است متفاوت باشد.
در موارد شدید، ترس از مرحله نیز می تواند به شکل گلوسوفوبیا باشد، با ترس غیر منطقی از سخنرانی در جمع مشخص می شود. در چنین مواردی، احتمال اینکه فرد در آخرین لحظه “یخ بزند” یا از اجرای خود خارج شود، بیشتر است.
اضطراب عملکرد ورزشی
اضطراب عملکرد ورزشی یک ترس یا نگرانی مربوط به یک مسابقه ورزشی است که معمولاً با ترس از “خفگی” ظاهر می شود. خفگی یک نگرانی رایج در بین ورزشکاران است که با نیاز نه تنها به انجام کار بلکه برای برنده شدن تشدید می شود. این امر به ویژه در میان ورزشکاران نخبه که در آنها کمال گرایی انتظار می رود صادق است.
مطالعات نشان می دهد که بین 20 تا 34 درصد از ورزشکاران نخبه اضطراب عملکرد را تجربه می کنند. در میان همه ورزشکاران، این تعداد می تواند به 60٪ برسد.
احساسات اضطراب ممکن است با واکنش تماشاگران (مانند هو کردن)، تهدیدهای نفسانی، یا رویدادهای تک شانسی (مانند پلی آف) تقویت شود. اضطراب عملکرد ممکن است با ترس از “از دست دادن آن” بیشتر شود، به این معنی که احساس می کنید زیر استانداردهای خود هستید.
اضطراب عملکرد ورزشی می تواند بیش از علائم عاطفی و جسمی ایجاد کند. می تواند خطر آسیب را در بین ورزشکارانی که در طول یک مسابقه ورزشی بیش از حد جبران می کنند یا بیش از حد حواسشان پرت می شود، افزایش دهد.
اضطراب عملکرد جنسی
اضطراب عملکرد جنسی یک ترس یا نگرانی مرتبط با داشتن رابطه جنسی است. این می تواند به دلیل عدم اطمینان در مورد توانایی عمومی شما برای جلب رضایت شریک زندگی باشد. همچنین ممکن است به تصویر منفی بدن، مشکلات رابطه یا عوامل دیگر مربوط باشد.
بر اساس یک مطالعه در سال 2020 در بررسی پزشکی جنسی، بین 9 تا 25 درصد از مردان و 6 تا 16 درصد از زنان، اضطراب عملکرد جنسی را تجربه می کنند.
عملکرد جنسی می تواند رابطه علت و معلولی با اختلال عملکرد جنسی داشته باشد . داشتن شرایطی مانند اختلال نعوظ، انزال زودرس، یا دیسپارونی(درد واژن) ممکن است احساس اضطراب را تقویت کند که فقط علائم را در طول رابطه جنسی بدتر می کند.
تمایل به بچه دار شدن می تواند با قرار دادن فشار اضافی حاملگی بر نیاز به انجام فعالیت جنسی، اوضاع را بدتر کند. فشارهای فرهنگی یا خانوادگی می تواند استرس را بیشتر کند.
اضطراب امتحان و مصاحبه
اگرچه معمولاً به عنوان اشکالی از اضطراب عملکرد در نظر گرفته نمی شود، شرکت در آزمون ها و مصاحبه شغلی می تواند زیر چتر قرار گیرد زیرا هر دو به طور مستقیم یا غیرمستقیم در معرض عموم قرار می گیرند.
با اضطراب امتحان، نگرانیهای شما ممکن است فراتر از نتایج آزمون شما باشد و به ترس در مورد آیندهتان و اینکه دیگران چگونه شما را درک میکنند گسترش یابد. همین امر می تواند در مورد اضطراب مصاحبه رخ دهد که در آن فرد اغلب شانس خود را به دلیل احساس بی کفایتی زیاد خراب می کند.
چگونه اضطراب عملکرد تشخیص داده می شود
اضطراب عملکرد که به عنوان یک رویداد یکبار رخ می دهد، ممکن است نگران کننده نباشد. با این حال، اگر این احساسات شدید، تکرار شونده و کیفیت زندگی شما را تضعیف می کند، ممکن است از مراجعه به روانشناس یا روانپزشک بهره مند شوید .
در چنین مواردی، ارائهدهنده ممکن است ببیند که آیا معیارهای تشخیصی اختلال اضطراب اجتماعی شرح داده شده در DSM-5 را دارید یا خیر.
برای رعایت معیارها، باید:
- از موقعیت های اجتماعی که در آن ممکن است در معرض نظارت دیگران قرار بگیرید، ترس مشخص و مداوم داشته باشید.
- هر بار که در موقعیت مشابهی قرار می گیرید همان ترس را تجربه کنید
- ترس ها و نگرانی های نامتناسب با موقعیت داشته باشید
- از موقعیت های اجتماعی دوری کنید یا آنها را با اضطراب شدید تحمل کنید
- به دلیل اضطراب یا رفتارهای اجتنابی خود، ناراحتی قابل توجهی را احساس کنید یا مشکلات قابل توجهی را در کار یا روابط خود تجربه کنید
برای برآوردن معیارهای اختلال اضطراب اجتماعی، این شرایط باید بیش از شش ماه بدون هیچ توضیح دیگری ادامه داشته باشد.
اگر ترس فقط به صحبت کردن یا اجرای عمومی محدود شود، اختلال اضطراب اجتماعی با یک مشخص کننده فقط عملکرد تشخیص داده می شود.
درمان اضطراب عملکرد
گزینه های درمانی برای اضطراب عملکرد به شدت علائم شما بستگی دارد. شکل اصلی درمان گفتگو درمانی با یا بدون دارو است.
روان درمانی
روان درمانی که به عنوان گفتار درمانی نیز شناخته می شود، شکل اولیه درمان اختلال اضطراب اجتماعی است. می توان از اشکال مختلف استفاده کرد، از جمله:
- درمان شناختی رفتاری (CBT)
- روان درمانی
- درمان بین فردی (IPT)
- رفتار درمانی عاطفی منطقی (REBT)
- درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)
از این میان، CBT رایج ترین مورد استفاده برای اختلالات اضطرابی و اغلب موثرترین است. این شامل شناسایی و تغییر الگوهای افکار و رفتار منفی برای ایجاد راههای مؤثرتر برای مقابله است.
داروها
اختلال اضطراب اجتماعی گاهی اوقات با درمان با دارو درمان می شود. یک گزینه رایج، دسته ای از داروهای ضد افسردگی به نام مهارکننده های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) است . دسته دیگر به عنوان مهارکننده های بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین (SNRIs) شناخته می شوند .
بتا بلوکرها دسته ای از داروها هستند که با مسدود کردن هورمون های استرس به نام آدرنالین و نورآدرنالین باعث آرامش می شوند. بنزودیازپین ها دسته ای از مسکن ها هستند که برای آرام کردن شما و کاهش اضطراب استفاده می شوند.
عوامل دارویی فردی که معمولاً برای درمان اختلال اضطراب اجتماعی تجویز می شوند عبارتند از:
- لورازپام
- افکسور (ونلافاکسین)
- ایندرال (پروپانولول)
- کلونازپام
- پاروکستین
- زولوفت (سرترالین)
نکات پیشگیری از اضطراب عملکرد
پیشگیری از اضطراب عملکرد مستلزم آمادگی است. این موضوع چه گوینده، ورزشکار، بازیگر، نوازنده و یا قصد انجام رابطه جنسی را داشته باشید، صادق است.
در اینجا 11 خودآموزی وجود دارد که می تواند به شما کمک کند:
- به دنبال حمایت عاطفی از دیگرانی باشید که به آنها اعتماد دارید.
- شب قبل از اجرا به اندازه کافی بخوابید.
- برای جلوگیری از سرگیجه، گرسنگی یا هیپوگلیسمی، از قبل یک وعده غذایی سالم بخورید(قند خون پایین)،
- از کافئین یا قند بیش از حد که می تواند شما را عصبانی کند اجتناب کنید.
- برای تحریک هورمون های “احساس خوب” به نام اندورفین، از قبل ورزش های سبک انجام دهید.
- مطمئن شوید که آماده هستید. تمرین می تواند اعتماد به نفس شما را افزایش دهد.
- انجام کار یا عملکرد را به خوبی تجسم کنید،
- سعی کنید قبل از اجرا، نفس عمیق یا مدیتیشن کنید تا خود را آرام کنید.
- مثبت بمان. با یادآوری اهدافتان افکار منفی را رد کنید.
- روی خودت تمرکز نکن؛ تمرکز بر روی مخاطب
- “شکست” را به عنوان یک فرآیند مداوم یادگیری در چارچوب مجدد قرار دهید. اگر تلاش نکنید و شکست نخورید نمی توانید یاد بگیرید.
خلاصه
اضطراب عملکرد یک احساس ترس بیش از حد است که به دلیل ناتوانی در عملکرد خوب است. افراد مبتلا به اضطراب عملکرد ممکن است هنگام مواجهه با موقعیتی که مجبور به انجام کار هستند، ضربان قلب سریع، سبکی سر، تنفس کم عمق، تعریق و سایر علائم را تجربه کنند.
اضطراب عملکرد ممکن است با سخنرانی در جمع، رقابت ورزشی، در حین رابطه جنسی یا در موقعیت های مشابه دیگر رخ دهد. می توان آن را با روان درمانی یا داروهایی مانند SSRI یا مسدود کننده های بتا درمان کرد.