بیماری آلزایمر یک بیماری مغزی پیشرونده و غیرقابل برگشت است. دو علامت شایع این بیماری گیجی و کاهش حافظه است. بیماری آلزایمر به آرامی تفکر و حافظه را بدتر می کند تا جایی که حتی کارهای ساده نیز دشوار یا غیرممکن می شوند.
بیماری آلزایمر در نهایت می‌تواند باعث شود که فرد توانایی خود را در واکنش به محیط خود از دست بدهد، از جمله ناتوانی در انجام مکالمه.
همچنین شایع ترین علت زوال عقل در افراد مسن است. انجمن آلزایمر نشان می دهد که چیزی بین 60 تا 80 درصد زوال عقل ناشی از بیماری آلزایمر است.
با توجه به مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC)، بیماری آلزایمر پنجمین علت مرگ و میر در بزرگسالان بالای 65 سال است .
در حالی که هیچ درمانی برای آلزایمر وجود ندارد ، درمان‌هایی در دسترس هستند که می‌توانند به کند کردن پیشرفت بیماری کمک کنند. درمان های رفتاری و دارویی نیز می تواند به افراد کمک کند تا با علائم بیماری کنار بیایند.
علائم بیماری آلزایمر
رایج ترین علامتی که مردم متوجه آن می شوند مشکل در به خاطر سپردن اطلاعات جدید است. این علامت ممکن است در ابتدا ظریف باشد و افراد ممکن است در ابتدا آن را به عنوان فراموشی طبیعی یا کاهش حافظه مرتبط با افزایش سن نادیده بگیرند.
به دلیل ماهیت پیشرونده بیماری آلزایمر، این فراموشی در نهایت آشکارتر می شود. افراد همچنین ممکن است مشکلات حافظه شدیدتر و همچنین علائم دیگری از جمله:
- تغییرات رفتاری و شخصیتی
- گیجی
- مشکل در تکلم
- مشکل در انجام وظایف چند مرحله ای
- سرگردانی
- تغییرات خلق
- مشکلات در یادآوری وقایع، زمان و مکان ها
- شبهات بی اساس
- سوالات تکراری
- مشکلات خواب
- مشکلات بلع
- مشکل در شناخت خانواده و دوستان
- مشکل در راه رفتن
- سرگردانی یا گم شدن
مراحل بیماری آلزایمر
در حالی که علائم می تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد، پیشرفت بیماری معمولاً از الگویی پیروی می کند که می تواند به سه مرحله کلی تقسیم شود.
مرحله اولیه
در طول این مرحله اولیه بیماری، افراد شروع به تجربه علائم خفیف می کنند اما اغلب هنوز به طور مستقل عمل می کنند و زندگی می کنند. در حالی که آنها به زندگی خود، از جمله انجام کارهایی مانند معاشرت و کار کردن ادامه می دهند، ممکن است دچار نقص های حافظه شوند که به خاطر سپردن کلمات، نام ها و مکان کارهای روزمره را دشوار می کند.
برخی از علائمی که ممکن است فرد در این مرحله تجربه کند عبارتند از:
- مشکل در سازماندهی و برنامه ریزی
- مشکل در به خاطر سپردن قرار ملاقات ها
- فراموش کردن توالی مراحل لازم برای تکمیل یک کار
- فراموش کردن مکالمات اخیر یا اطلاعات اخیر
- گم کردن یا جا انداختن اشیا
- مشکل در به خاطر سپردن کلمه مناسب برای توصیف چیزی
- مشکل در قضاوت کردن اینکه چقدر زمان برای اتمام یک کار لازم است
مرحله میانی
این مرحله از بیماری معمولا طولانی ترین است. در این مدت علائم به تدریج بدتر می شوند. خاطرات، از جمله خاطرات بلند مدت ، شروع به کاهش می کنند.
تغییرات رفتاری و عاطفی نیز رایج است. افراد ممکن است ناامیدی، اضطراب و آشفتگی را تجربه کنند. کار کردن برای افراد به طور فزاینده ای دشوار می شود و آنها برای کمک به کارهای روزانه به دیگران وابسته می شوند.
افرادی که در مرحله متوسط بیماری آلزایمر قرار دارند علائمی مانند:
- مشکل در برخی فعالیت های عادی روزانه از جمله مراقبت از خود
- افزایش سردرگمی
- تشدید اختلال حافظه
- ممکن است سوء ظن به دوستان و خانواده یا توهم را نشان دهد
- قضاوت ضعیف
مرحله آخر
در مراحل پایانی بیماری، عملکرد ذهنی به حدی کاهش می‌یابد که تأثیر جدی بر عملکرد جسمانی می‌گذارد. در این مرحله افراد توانایی مکالمه و انجام حرکات را از دست می دهند. آنها نیاز به مراقبت و کمک شبانه روزی دارند.
علائم در این مرحله عبارتند از:
- مشکل یا ناتوانی در راه رفتن بدون کمک
- مشکل یا ناتوانی در بلع
- کاهش آگاهی از اطراف خود
- ممکن است بدون کمک نتوانند بنشینند یا سر خود را بالا نگه دارند
- قادر به کنترل عملکرد مثانه و روده نیست
به گفته انجمن آلزایمر، یک فرد مبتلا به آلزایمر به طور متوسط 4 تا 8 سال پس از تشخیص عمر می کند، اما این میزان بسته به تعدادی از عوامل متفاوت است و فرد ممکن است 20 سال یا بیشتر پس از تشخیص زنده بماند.
تشخیص بیماری آلزایمر
هیچ آزمایش ساده ای وجود ندارد که به طور قطع نشان دهد که فرد مبتلا به آلزایمر است. پزشکان از تعدادی آزمایش برای کمک به تشخیص این بیماری از جمله آزمایش‌های عصبی و اسکن‌های تصویربرداری مغزی استفاده خواهند کرد.
همچنین مهم است که سایر شرایطی را که ممکن است علائمی مشابه آلزایمر ایجاد کنند، رد کنید. پزشک شما با انجام یک معاینه فیزیکی، از جمله بررسی فشار خون و انجام آزمایش وضعیت روانی شما، شروع خواهد کرد.
تست وضعیت ذهنی برای بررسی حافظه کوتاه مدت و بلند مدت شما استفاده می شود. ممکن است از شما خواسته شود که مشخص کنید چه روزی است یا فهرست مختصری از کلمات را به خاطر بسپارید و به خاطر بسپارید.
پزشک شما همچنین تاریخچه پزشکی شما را یادداشت می کند. آنها ممکن است در مورد شرایط پزشکی گذشته و همچنین نوع علائمی که در حال حاضر تجربه می کنید از شما سؤال کنند.
ممکن است یک معاینه عصبی برای بررسی مواردی مانند گفتار، تون عضلانی و رفلکس ها انجام شود. این نوع آزمایش برای رد سایر بیماری ها مانند سکته مغزی یا عفونت استفاده می شود.
انواع دیگر تست هایی که ممکن است برای تشخیص آلزایمر استفاده شوند عبارتند از:
- تصویربرداری از مغز برای بررسی تغییرات فیزیکی، ناهنجاری‌ها و فعالیت در مغز، از جمله توموگرافی کامپیوتری (CT)، تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) و توموگرافی گسیل پوزیترون (PET)
- پونکسیون کمری برای جستجوی پروتئین های آمیلوئید و تاو
- تست های وضعیت ذهنی برای بررسی مواردی مانند توانایی های زبانی، حافظه و حل مسئله .
- تست‌های عصب‌روان‌شناختی برای ارزیابی توانایی‌هایی مانند حافظه، استدلال، توجه و ثبات عاطفی
علل بیماری آلزایمر
بیماری آلزایمر با تغییرات خاص در مغز مشخص می شود، در درجه اول تجمع غیر طبیعی انواع خاصی از پروتئین ها. از آنجایی که تجمع غیرطبیعی پروتئین ها منجر به درهم تنیدگی تاو و پلاک های آمیلوئید می شود، سلول های عصبی که قبلا سالم بودند از کار می افتند. آنها ارتباط خود را با سایر نورون ها از دست می دهند و در نهایت می میرند.
بسیاری از این تغییرات در مغز حداقل یک دهه یا بیشتر قبل از شروع اولین علائم بیماری شروع می شود.
دلایل دقیق این تغییرات در مغز به طور کامل شناخته نشده است، اما اعتقاد بر این است که ترکیبی از عوامل مرتبط با سن، ژنتیک، محیط و شیوه زندگی ممکن است در ایجاد بیماری آلزایمر نقش داشته باشد.
مغز انسان حاوی میلیاردها سلول عصبی است که برای انجام طیف وسیعی از عملکردها از جمله تفکر و یادآوری با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند. هنگامی که پروتئین ها در مغز انباشته می شوند، در توانایی این سلول های مغزی برای عملکرد اختلال ایجاد می کنند و به تدریج باعث مرگ این سلول ها می شوند.
همانطور که سلول های بیشتری به مرگ ادامه می دهند، نتیجه شروع تدریجی علائم بدتر است که افراد مبتلا به بیماری آلزایمر تجربه می کنند.
عوامل خطر
عواملی که ممکن است در شروع این بیماری نقش داشته باشند عبارتند از:
- سن : بالا رفتن سن شایع ترین عامل خطر برای بیماری آلزایمر است. به گفته موسسه ملی پیری، تقریباً یک سوم افراد بالای 85 سال به این بیماری مبتلا هستند.
- اضافه وزن : اضافه وزن می تواند خطر ابتلا به این بیماری را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
- ناهنجاری های مغزی : افرادی که ناهنجاری های مغزی خاصی دارند با افزایش سن در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به آلزایمر قرار دارند. این ناهنجاری‌ها مربوط به وجود دسته‌ای از پروتئین‌ها در مغز است که به پلاک‌ها و گره‌ها معروف هستند.
- سابقه خانوادگی : داشتن سابقه خانوادگی این بیماری ممکن است خطر ابتلا به آن را نیز افزایش دهد.
- بیماریهای جسمی : فشار خون بالا، کلسترول بالا، دیابت و استعمال سیگار نیز با افزایش خطر ابتلا به این بیماری مرتبط هستند.
- عوامل سبک زندگی : عواملی مانند فعالیت بدنی کم، مشارکت اجتماعی، خواب نامناسب و عادات تغذیه ای با خطر بالاتر ابتلا به آلزایمر مرتبط هستند.
- درگیری ذهنی : فعالیت ذهنی نیز می تواند در ابتلای شما به آلزایمر نقش داشته باشد. افرادی که در فعالیت‌هایی که از نظر ذهنی چالش برانگیز هستند شرکت نمی‌کنند، ممکن است بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری باشند، اگرچه دلایل دقیق آن مشخص نیست. با این حال، انجام کارهایی مانند رفتن به مدرسه، یادگیری چیزهای جدید، کار چالش برانگیز ذهنی و درگیر ماندن از نظر ذهنی ممکن است اثر محافظتی داشته باشد.
- جنسیت : میزان شیوع نشان می دهد که خطر ابتلا به آلزایمر در زنان بیشتر از مردان است. تحقیقات نشان میدهد که خطر ابتلا به آلزایمر در زنان حدود 1.5 تا 3 برابر بیشتر از مردان است. این ممکن است تا حدی به دلیل این واقعیت باشد که زنان بیشتر از مردان عمر می کنند.
علل از دست دادن حافظه
برآوردها نشان می دهد که حدود 5.7 میلیون بزرگسال بالای 65 سال در سال 2018 با بیماری آلزایمر زندگی می کنند .
انواع بیماری آلزایمر
دو نوع آلزایمر وجود دارد. هر نوع با سنی مشخص می شود که در آن اولین علائم ظاهر می شوند.
آلزایمر زودرس
در این نوع، علائم ممکن است برای اولین بار زمانی ظاهر شوند که یک فرد در دهه 30، 40 یا 50 سالگی است. در حالی که این بیماری اغلب به عنوان چیزی در نظر گرفته می‌شود که فقط در سنین بالا اتفاق می‌افتد، گاهی اوقات می‌تواند افراد جوان‌تر را تحت تأثیر قرار دهد، اگرچه این امر بسیار کمتر رایج است.
مشخص نیست دقیقا چه چیزی باعث آلزایمر زودرس می شود ، اما پزشکان معتقدند که ممکن است به دلیل ژن نادری باشد که افراد به ارث می برند.
آلزایمر دیررس
در آلزایمر دیررس ، که بسیار شایع تر است، علائم در سن 65 سالگی یا بالاتر ظاهر می شود. این نوع آلزایمر بسیار شایع تر است و احتمالاً نتیجه ترکیبی از عوامل ژنتیکی، محیطی و شیوه زندگی است.
شرایطی که باعث علائم مشابه می شود
همچنین توجه به این نکته مهم است که در حالی که آلزایمر یکی از شایع ترین علل زوال عقل است، شرایط دیگری نیز وجود دارد که می تواند علائم مشابهی را به همراه داشته باشد. علل دیگر عبارتند از زوال عقل با اجسام لوی، زوال عقل فرونتومپورال، اچ آی وی، بیماری هانتینگتون، بیماری پارکینسون و آسیب مغزی تروماتیک.
درمان بیماری آلزایمر
هیچ درمانی برای آلزایمر وجود ندارد اما درمان هایی وجود دارد که ممکن است به کند کردن پیشرفت بیماری کمک کند و زندگی با این بیماری را قابل کنترل تر کند. درمانی که پزشک توصیه می کند به پیشرفت بیماری بستگی دارد.
در حال حاضر، داروهایی وجود دارند که ممکن است کاهش بالینی را کاهش دهند، علائم شناختی را درمان کنند و علائم رفتاری آلزایمر را درمان کنند.
بیشتر بخوانید: آیا به درمان آلزایمر نزدیک شده ایم؟
کاهش زوال بالینی
داروی آدوکانوماب یک درمان داخل وریدی است که توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای درمان بیماری آلزایمر تایید شده است. با هدف قرار دادن و حذف پلاک های آمیلوئید در مغز عمل می کند. طبق گفته FDA، کاهش این پلاک ها ممکن است زوال شناختی را کاهش دهد.
برخی از شرکت‌کنندگانی که آدوکانوماب دریافت کردند، توانایی بهبود حافظه و زبان را تجربه کردند. برخی می‌توانستند وظایف بیشتری را به‌طور مستقل انجام دهند، مانند کارهای خانه.
عوارض جانبی آدوکانوماب شامل خونریزی های کوچک (مقدار کمی خون در بافت مغز)، سیدروزیس سطحی (آهن اضافی در مغز و نخاع)، سردرد، سقوط، اسهال، و تغییر وضعیت های ذهنی مانند گیجی، هذیان ، یا بی نظمی بود.
سایر عوارض جانبی بالقوه ناهنجاری های تصویربرداری مرتبط با آمیلوئید (ARIA) است. ARIA شامل تورم موقت مغز است و ممکن است شامل علائم دیگری مانند سردرد، تهوع، استفراغ، لرزش، تغییرات بینایی یا اختلال در راه رفتن باشد.
یک پزشک باید تعیین کند که آیا یک بیمار کاندیدای واجد شرایط برای آدوکانوماب است یا خیر. آنها ابتدا باید وجود پلاک های آمیلوئید را در مغز تعیین کنند، بنابراین ممکن است یک آزمایش تشخیصی مانند تجزیه و تحلیل مایع مغزی نخاعی یا تصویربرداری آمیلوئید PET انجام دهند.
بهبود علائم شناختی
مهارکننده های کولین استراز برای افزایش مقدار یک انتقال دهنده عصبی به نام استیل کولین کار می کنند. کاهش سطح استیل کولین ممکن است مسئول برخی از علائم آلزایمر باشد، بنابراین افزایش سطح این پیام رسان شیمیایی در مغز ممکن است به حافظه کمک کند.
این داروها کاهش عملکرد شناختی ناشی از آلزایمر را متوقف نمی کنند، اما ممکن است به کاهش علائم مربوط به حافظه، زبان، تفکر و قضاوت برای مدت معینی کمک کنند.
رایج ترین داروهای تجویز شده عبارتند از:
- گالانتامین : آلزایمر خفیف تا متوسط را درمان می کند
- آریسپت (دونپزیل) : تمام مراحل آلزایمر را درمان می کند
- اکسلون (ریواستیگمین) : آلزایمر خفیف تا متوسط و زوال عقل خفیف تا متوسط را در بیماری پارکینسون درمان می کند.
عوارض جانبی ممکن است شامل تهوع یا استفراغ، از دست دادن اشتها و افزایش دفعات اجابت مزاج باشد
تنظیم کننده های گلوتامات نیز برای درمان علائم شناختی استفاده می شود. آنها گلوتامات، یک پیام رسان شیمیایی در مغز را تنظیم می کنند که ممکن است حافظه، توجه، توانایی استدلال، زبان و توانایی انجام کارهای ساده را بهبود بخشد.
ممانتین یک تنظیم کننده گلوتامات است که برای آلزایمر متوسط تا شدید تایید شده است. ممکن است باعث سردرد، یبوست، گیجی یا سرگیجه شود.
پزشک ممکن است ترکیبی از یک مهارکننده کولین استراز و یک تنظیم کننده گلوتامات را تجویز کند. نامزاریک (دونپزیل و ممانتین) برای درمان آلزایمر متوسط تا شدید تایید شده است. عوارض جانبی ممکن است شامل تهوع، استفراغ، از دست دادن اشتها، افزایش دفعات دفع مدفوع، سردرد، یبوست، گیجی و سرگیجه باشد.
بهبود علائم رفتاری
تغییرات رفتاری زیادی در ارتباط با آلزایمر وجود دارد، اما در حال حاضر دارویی برای درمان هر یک از علائم وجود ندارد. با این حال، بلسومرا (آنتاگونیست گیرنده اورکسین) در حال حاضر برای درمان بی خوابی به طور خاص در افراد مبتلا به بیماری آلزایمر خفیف تا متوسط تایید شده است.
عوارض جانبی ممکن است شامل اختلال در هوشیاری و هماهنگی حرکتی، بدتر شدن افسردگی یا افکار خودکشی ، راه رفتن در خواب، فلج خواب، و اختلال در عملکرد تنفسی باشد.
داروهای فعلی برای درمان بیماری آلزایمر بر کاهش پیشرفت و کاهش علائم شرایط موجود تمرکز دارند. محققان هنوز در حال کار بر روی توسعه درمان های آینده هستند که ممکن است از ابتلا افراد به آلزایمر جلوگیری کند.
مقابله با بیماری آلزایمر
تشخیص آلزایمر می تواند هم برای فرد مبتلا و هم برای عزیزانش استرس زا باشد. علاوه بر درمان‌های دارویی، شیوه‌های زندگی و استراتژی‌های رفتاری نیز وجود دارد که می‌تواند به افراد در مدیریت این بیماری با پیشرفت آن کمک کند.
منتظر چالش ها باشید
سعی کنید زمانی که عزیزتان چیزی را فراموش می کند یا اشتباه می فهمد، ناامید نشوید. تا جایی که می توانید روی شفاف بودن تمرکز کنید، حواس پرتی را حذف کنید و در صورت نیاز چیزها را تکرار کنید.
روی ایمنی تمرکز کنید
با پیشرفت بیماری آلزایمر، فرد ممکن است با خطراتی مواجه شود که شما پیش بینی نکرده بودید. حتی فعالیت‌های عادی روزانه نیز می‌توانند خطراتی را ایجاد کنند، بنابراین بر اساس سطح عملکرد فعلی فرد، روی ایمن نگه داشتن محیط تمرکز کنید. این ممکن است شامل برداشتن اجسام تیز و قفل نگه داشتن درها و پنجره ها برای جلوگیری از سرگردانی غیرمنتظره باشد.
به دنبال دلایل پشت رفتار باشید
در برخی موارد، اگر یکی از نیازهایش برآورده نشود، اما قادر به برقراری ارتباط با این نیازها نباشند، ممکن است فرد با هیجان یا اضطراب رفتار کند. هنگامی که چنین رفتارهایی بروز می کند، برخی از دلایل پشت آن را در نظر بگیرید. ممکن است نشان دهنده نیاز به چیزی باشد، چه به معنای پیاده روی یا داشتن چیزی برای خوردن باشد.
سخن پایانی
یادگیری بیشتر در مورد پیشرفت بیماری، کاوش راهبردهای مقابله با مراحل مختلف بیماری، و یافتن راه‌هایی برای مقابله با مراقبت‌کنندگان از اهمیت بالایی برخوردار است.
اگر از یکی از عزیزان مبتلا به آلزایمر مراقبت می کنید، از دیگران حمایت کنید، مانند پیوستن به یک گروه پشتیبانی یا یافتن منابع مراقبت های بهداشتی در جامعه خود که می تواند کمک کند.