ترسناک یکی از محبوب ترین ژانرهای فیلم در بسیاری از مناطق جهان است. در حالی که بسیاری از مردم از فیلم ترسناک لذت می برند، در زندگی روزمره خود اغلب سعی می‌کنیم از هر چیزی که ما را می‌ترساند اجتناب کنیم. پس چرا برای تماشای فیلمی که ترس و وحشت را القا می کند، هزینه کنیم ؟
در اینجا چندین نظریه را بررسی می کنیم که چرا مردم فیلم های ترسناک را دوست دارند. ما همچنین به این موضوع می پردازیم که چه کسی به سمت فیلم هایی که برای برانگیختن احساسات ترس طراحی شده اند، همراه با روش هایی که این نوع فیلم ها می توانند واقعاً درمانی باشند، جذب می کنیم.
دلایل علاقه مردم به فیلم های ترسناک
هیچ توضیح واحدی که توسط محققان ارائه شده است، دلایلی را که مردم از تماشای فیلم های ترسناک لذت می برند، بیان نمی کند. در زیر یکی از معتبرترین توضیحات ارائه شده برای توضیح این پدیده است.
تجارب جانشین و تسلط بر تهدید
ماتیاس کلاسن، محقق ترسناک، پیشنهاد می‌کند که تمایل به عشق به وحشت را می‌توان در خطری که اجداد باستانی ما در محیط‌هایی که در آن زندگی می‌کردند تجربه کردند، ردیابی کرد. برای جلوگیری از تبدیل شدن به طعمه یک حیوان بزرگتر یا مرگبارتر، هوشیاری مداوم لازم بود.
این تجارب دیرینه به مردم یک سیستم تشخیص تهدید بسیار پاسخگو، البته عمدتاً ناخودآگاه، داده است. از آنجایی که فیلم‌های ترسناک در شبیه‌سازی موقعیت‌های تهدیدکننده بسیار خوب عمل می‌کنند، این بدان معناست که واکنش‌های احساسی ما به آنها مشابه واکنش‌هایی است که در صورت مواجهه با یک تهدید واقعی تجربه می‌کنیم.
از آنجایی که ما به اندازه انسان‌های باستانی با تهدیدات زندگی واقعی مواجه نمی‌شویم، رفتن به فیلم‌های ترسناک می‌تواند تجربه جدیدی باشد که به ما امکان می‌دهد از سیستم تشخیص تهدید ذاتی خود استفاده کنیم. این نه تنها باعث می‌شود که فیلم‌های ترسناک بیشتر توجه مخاطبان را جلب کنند، بلکه به آنها اجازه می‌دهد تا چیزهایی مانند پسا آخرالزمان، تهاجمات بیگانگان و تهدید مهاجم را در یک محیط امن تجربه کنند.
به طور خلاصه، فیلم‌های ترسناک راهی بدون خطر برای تجربه تهدیدها و تمرین پاسخ‌های فرد به آن تهدیدها هستند. به‌علاوه، پس از اینکه مردم بدون آسیب یک فیلم ترسناک تماشا می‌کنند، ممکن است احساس موفقیت و تسلط بر تهدیدی که تجربه کرده‌اند داشته باشند. این باعث می‌شود در توانایی خود برای مدیریت سایر موقعیت‌های اضطراب‌آور احساس اعتماد بیشتری کنند .
در زندگی روزمره، ما اغلب با موقعیت های ترسناک مواجه نمی شویم. اما اگر با چیزی تهدید کننده یا خطرناک مواجه شویم، توجه ما را به خود جلب می کند.
تئوری انتقال تحریک
یکی از اولین نظریه‌های روان‌شناختی برای توضیح لذت مردم از فیلم‌های ترسناک، نظریه انتقال هیجان Dolf Zillmann است که در دهه 1970 توسعه یافت. این تئوری پیشنهاد می‌کند که لذت ما توسط عاطفه منفی ایجاد شده توسط فیلم ایجاد می‌شود و به دنبال آن یک عاطفه یا واکنش مثبت در هنگام رفع تهدید ایجاد می‌شود که منجر به اوج سرخوشی می‌شود.
مطالعات جدیدتر نشان می دهد که نظریه انتقال تحریک هنوز زنده است. یکی در سال 2017 منتشر شد و به permadeath (این ایده که وقتی یک شخصیت در یک بازی ویدیویی می‌میرد، بازی از ابتدا شروع می‌شود) در بازی بقا-ترسناک DayZ نگاهی انداخت. نتیجه گیری شد که permadeath به دلیل انتقال هیجان برای بازیکنان جذاب بود.
کاوش در سمت تاریک بشریت
مطالعات دیگر این نظریه را مطرح می‌کنند که لذت ما از فیلم‌های ترسناک ناشی از کنجکاوی بیمارگونه درباره موضوعاتی مانند مرگ و وحشت است. لذا از آن به عنوان جنبه تاریک بشریت نیز یاد می‌شود. یکی از تحقیقات نشان داد که افرادی که سطح کنجکاوی مرضی بالاتری دارند، بیشتر به تماشای فیلم های ترسناک می پردازند. آنها کمتر پس از تماشای این فیلمها می ترسند و به طور کلی این فیلم ها را به تنهایی تماشا می کنند.
طبق این نظریه، فیلم‌های ترسناک به ما اجازه می‌دهند ماهیت شر را چه در دیگران و چه در خودمان کشف کنیم. آنها همچنین به ما اجازه می دهند تا با تاریک ترین بخش های بشریت در یک محیط امن دست و پنجه نرم کنیم.
چه کسی فیلم های ترسناک را دوست دارد؟
همه از فیلم های ترسناک لذت نمی برند. در واقع خیلی ها هستند که تا حد امکان از این ژانر دوری می کنند. روانشناسی بینش هایی را در مورد تفاوت های فردی ارائه کرده است که باعث می شود افراد بیشتر از فیلم های ترسناک لذت ببرند.
افرادی که به دنبال احساسات هستند
مطالعات متعدد نشان داده‌اند که افرادی که دارای ویژگی هیجان‌طلبی هستند، تمایل به لذت بردن از وحشت دارند. احساس طلبی تمایل به جستجوی تجربیات بدیع، مخاطره آمیز یا شدید است . افرادی که دارای این ویژگی هستند، زمانی که تجارب شدید تحریک کننده دارند، احساسات مثبت را تجربه می کنند، حتی اگر این تجربیات منفی باشند.
جویندگان احساسات بالا برای لذت بردن از تجربه هیجان‌انگیز فیلم‌های ترسناک به گونه‌ای هستند که افرادی که این ویژگی را ندارند لذت ببرند.
افراد با سطوح همدلی پایین تر
تحقیقات نشان می‌دهد که افرادی که از ویژگی همدلی پایین‌تری برخوردارند ، از فیلم‌های ترسناک لذت می‌برند، زیرا کمتر تحت تأثیر رنجی که روی صفحه نمایش داده می‌شود، قرار می‌گیرند. با این حال همه با این موافق نیستند.
برخی از محققان معتقدند که همدلی ما با یک شخص واقعی لزوماً با همدلی ما با یک شخصیت خیالی یکسان نیست. مشکل این است که تعیین این موضوع در مطالعات دشوار است و تشخیص اینکه آیا و چه زمانی همدلی واقعی رخ می دهد یا خیر.
افراد متعلق به جنس مذکر
بیشتر از هر تفاوت فردی دیگری، جنسیت بیشتر پیش بینی کننده لذت بردن از فیلم های ترسناک است، به طوری که مردان بیشتر از زنان از فیلم های ترسناک و خشن لذت می برند. این تفاوت را می توان حداقل تا حدی با این واقعیت توضیح داد که زنان تمایل به تجربه ترس و اضطراب بیشتری نسبت به مردان دارند.
به‌علاوه، ماده‌ها از نظر ویژگی حساسیت به انزجار بیشتر از مردان هستند. این می‌تواند باعث شود که آنها از فیلم‌های ترسناکی که خون و خون را به تصویر می‌کشند بیزار باشند.
فیلم های ترسناک به عنوان درمان
تحقیقات فزاینده ای وجود دارد که نشان می دهد فیلم های ترسناک می توانند در محیط های بالینی برای کمک به افراد مبتلا به اضطراب یا تروما استفاده شوند. به عنوان مثال، یک مطالعه نشان داد افرادی که فیلم‌های ترسناک تماشا می‌کنند از نظر روانی کمتر تحت تأثیر همه‌گیری کووید-19 قرار می‌گیرند، و کسانی که از طرفداران زیرژانر آخرالزمانی وحشت بودند، آمادگی بیشتری برای امواج بیشتر این همه‌گیری داشتند.
این نشان می دهد که افرادی که وحشت مصرف می کنند توانایی مقابله با موقعیت های استرس زا و اضطراب آور را دارند.
در این صورت، تماشای فیلم‌های ترسناک و سایر رسانه‌ها می‌تواند توسط متخصصان سلامت روان برای کمک به افراد مبتلا به اضطراب برای توسعه راهبردهای عاطفی و رفتاری برای مقابله با ترس‌هایشان استفاده شود، که در نهایت می‌تواند آنها را به طور کلی انعطاف‌پذیرتر کند.
در حالی که افرادی که از ترسناک لذت نمی برند ممکن است این کار را مفید نبینند، برای کسانی که این ژانر را دوست دارند، تماشای فیلم های ترسناک می تواند شبیه به مواجهه درمانی باشد . تحقیقات بیشتری باید انجام شود تا مشخص شود که آیا این رویکرد مؤثر است یا خیر و اگر چنین است، در چه مواردی موثر است.