تنبیه شامل استفاده از پیامدهای نامطلوب برای کاهش یک رفتار است. هدف ایجاد ارتباط بین رفتار و پیامدهای منفی است. پس از ایجاد این ارتباط، امید این است که احتمال وقوع این رفتار کمتر شود.
این روش میتواند شامل اعمال یک پیامد ناخوشایند (مانند جریمه رانندگی برای سرعت غیرمجاز) یا از بین بردن چیزهای مطلوب باشد (مانند محرومیت کودک از تماشای تلویزیون یا موبایل و …).
این مقاله نحوه استفاده از تنبیه در روانشناسی، اثرات آن و معایب احتمالی را مورد بحث قرار می دهد.
تعریف تنبیه در روانشناسی
در روانشناسی، تنبیه به هر تغییری اطلاق می شود که پس از یک رفتار اتفاق می افتد و احتمال تکرار آن رفتار در آینده را کاهش می دهد. هدف از این روش کاهش یا توقف یک رفتار است.
تنبیه نقش مهمی در شرطی سازی عامل ایفا می کند . شرطی سازی عامل یک روش یادگیری است که از پاداش و تنبیه برای اصلاح رفتار استفاده می کند.
در حالی که تقویت های مثبت و منفی باعث افزایش رفتارها می شود، این روش بر کاهش یا حذف رفتارهای ناخواسته تمرکز دارد.
انواع تنبیه
وقتی مردم به این روش فکر می کنند، اغلب بلافاصله به اعمال نوعی پیامد منفی فکر می کنند. زندان، کتک زدن یا سرزنش چند نمونه است که به ذهن می رسد. اما تنبیه همچنین می تواند شامل حذف چیزهای خوب باشد، مانند از دست دادن یک امتیاز یا پاداش.
اسکینر ، روانشناس که برای اولین بار شرطی سازی عامل را توصیف کرد، دو نوع مختلف از محرک های نفرت انگیز را که می توانند به عنوان مجازات استفاده شوند، شناسایی کرد: تنبیه مثبت و تنبیه منفی.
تنبیه مثبت
چگونه تنبیه می تواند مثبت باشد؟ در این مورد، اصطلاح مثبت به اضافه شدن چیزی اشاره دارد. تنبیه مثبت نوعی مجازات است که به «تنبیه اعمالی» نیز معروف است.
تنبیه مثبت شامل ارائه یک محرک بد پس از وقوع یک رفتار است.
به عنوان مثال، هنگامی که دانش آموزی خارج از نوبت در وسط کلاس صحبت می کند، معلم ممکن است کودک را به خاطر قطع کلام سرزنش کند.
تنبیه منفی
در مورد تنبیه منفی، کلمه منفی به حذف چیزی اطلاق می شود. تنبیه منفی به عنوان «تنبیه با حذف» نیز شناخته می شود.
تنبیه منفی شامل حذف یک محرک مطلوب پس از وقوع یک رفتار است.
به عنوان مثال، وقتی دانشآموز مثال قبلی دوباره خارج از نوبت صحبت میکند، معلم بیدرنگ به کودک میگوید که به خاطر رفتار خود زمان تفریحش حذف میشود.
تنبیه یا تقویت منفی
این روش اغلب به اشتباه با تقویت منفی اشتباه گرفته می شود . تفاوت: تقویت احتمال وقوع یک رفتار را افزایش می دهد و این روش احتمال وقوع یک رفتار را کاهش می دهد .
نمونه هایی از تنبیه
برای درک نحوه عملکرد این روش ، بررسی چند مثال دیگر از نحوه استفاده از آن در زندگی روزمره می تواند مفید باشد.
- تایم اوت : یک تایم اوت شامل حذف یک کودک از یک موقعیت و نشستن او در مکان ایزوله تر است. هدف، مجازات رفتار نامطلوب است.
- هزینه پاسخ : این روش مجازات شامل حذف دارایی های مورد نظر، مانند اسباب بازی ها یا امتیازات پس از وقوع یک رفتار نامطلوب است.
- تصحیح بیش از حد : اصلاح بیش از حد شامل انجام اقدامات اصلاحی پس از یک رفتار نامطلوب است. به عنوان مثال، کودکی که در هنگام عصبانیت اسباببازیها را روی زمین پرتاب میکند، با تمیز کردن نابسامانی که آنها ایجاد نمودهاست، مجازات میشود.
- توبیخ کلامی : سرزنش مصداق تنبیه است. به عنوان مثال، والدین ممکن است فرزند خود را با گفتن اینکه چرا رفتارشان نامناسب است، سرزنش کنند.
آیا تنبیه موثر است؟
در حالی که تنبیه می تواند در برخی موارد موثر باشد، احتمالاً می توانید به چند مثال فکر کنید که مجازات به طور مداوم رفتار ناخواسته را کاهش نمی دهد. زندان یک نمونه است. گذراندن دوران زندان لزوماً به عنوان یک بازدارنده برای رفتار مجرمانه در آینده عمل نمی کند.
چرا به نظر می رسد مجازات در برخی موارد موثر است اما در موارد دیگر نه؟ زمان بندی و ثبات دو عاملی هستند که می توانند در تأثیرگذاری تنبیه در موقعیت های مختلف نقش داشته باشند.
زمان بندی
اولاً، تنبیه اگر سریع اعمال شود مؤثرتر است. احکام زندان اغلب مدتها پس از ارتکاب جرم اتفاق میافتد، که ممکن است به توضیح یکی از دلایلی کمک کند که چرا فرستادن افراد به زندان همیشه منجر به کاهش رفتار مجرمانه نمیشود.
سازگاری
ثانیاً، تنبیه زمانی به نتایج بیشتری می رسد که به طور مداوم اعمال شود. هر بار که رفتاری رخ می دهد، اجرای مجازات می تواند دشوار باشد.
به عنوان مثال، مردم اغلب حتی پس از دریافت جریمه سرعت بیش از حد مجاز رانندگی می کنند. چرا؟ زیرا این رفتار به طور متناقض مجازات می شود.
خلاصه
اگر مجازات بلافاصله پس از رفتار انجام شود و به طور مداوم اعمال شود، احتمالاً منجر به کاهش رفتار می شود.
معایب تنبیه
تنبیه نیز دارای معایب قابل توجهی است. اولاً، هر گونه تغییر رفتاری که در نتیجه مجازات ایجاد می شود، اغلب موقتی است.
اسکینر در کتاب خود به نام «فراتر از آزادی و کرامت» توضیح داد: «رفتار تنبیهی احتمالاً پس از برداشته شدن عواقب تنبیهی دوباره ظاهر می شود».
شاید مهمترین اشکال کوتاهمدت این باشد که این روش هیچ اطلاعاتی در مورد رفتارهای مناسبتر یا مطلوبتر ارائه نمیدهد. در حالی که آزمودنی ها ممکن است یاد بگیرند که اقدامات خاصی را انجام ندهند، چیزی در مورد کاری که باید انجام دهند یاد نمی گیرند .
پیامدهای دراز مدت تنبیه
نکته دیگری که در مورد تنبیه باید در نظر گرفت این است که می تواند عواقب ناخواسته و نامطلوبی داشته باشد. محققان دریافتهاند که این نوع مجازات فیزیکی یا بدنی ممکن است منجر به رفتار ضد اجتماعی، پرخاشگری و بزهکاری در بین کودکان شود.
سازمان بهداشت جهانی (WHO) بیان می کند که مجازات بدنی مشکلات رفتاری را افزایش می دهد و منجر به هیچ پیامد مثبتی نمی شود. همچنین خطر ایجاد طیف وسیعی از مشکلات از جمله:
- سلامت جسمانی ضعیف
- افزایش مشکلات سلامت روان
- اختلال در رشد شناختی و روانی اجتماعی
- افزایش پرخاشگری و خشونت
- نتایج آموزشی بدتر
خلاصه ای از تحقیقات در مورد استفاده از مجازات بدنی نشان داد که این تنبیه به کیفیت روابط کودکان با والدین خود آسیب می رساند، توانایی های شناختی کودکان را کاهش می دهد و پرخاشگری بزرگسالان و رفتار ضد اجتماعی را افزایش می دهد.
بر اساس مطالعه ای که در JAMA Pediatrics منتشر شده است ، تعداد والدینی که گزارش داده اند فرزندان خود را کتک می زنند در 25 سال گذشته کاهش یافته است. در سال 1993، 50 درصد از والدین گزارش دادند که فرزندان خود را کتک می زنند. تا سال 2017، این تعداد به 35 درصد کاهش یافت.
اسکینر و روانشناسان دیگر پیشنهاد میکنند که هرگونه سود بالقوه کوتاهمدت از استفاده از این روش بهعنوان ابزار اصلاح رفتار باید با عواقب بلندمدت احتمالی سنجیده شود. در بسیاری از موارد، روش های دیگر موثرتر و کمتر مضر هستند.
جایگزین های مجازات
آکادمی اطفال آمریکا (AAP) توصیه می کند که والدین از کتک زدن و سایر اشکال مجازات بدنی از جمله فریاد زدن و شرمساری خودداری کنند. در حالی که چنین روش هایی ممکن است منجر به کاهش کوتاه مدت یک رفتار شود، اما با پیامدهای رفتاری، شناختی، عاطفی و روانی اجتماعی بدتری مرتبط هستند.
سایر راهبردهای رفتاری، مانند تقویت و خاموشسازی، ممکن است در بسیاری از موارد مؤثرتر باشند. آکادمی اطفال آمریکا استفاده از استراتژی های انضباطی ایمن تر و موثرتر مانند تغییر جهت، تقویت مثبت و تعیین محدودیت را توصیه می کند.
بیشتر بخوانید: 6 مرحله تغییر