اصلاح رفتار از تکنیکهای انگیزشی مختلف برای حذف رفتاری که نمیخواهید ببینید یا تشویق به رفتاری است که میخواهید ببینید، استفاده میکند. به عنوان مثال، می توانید از تقویت مثبت، مانند تمجید، برای تشویق رفتاری که می خواهید استفاده کنید. از طرف دیگر، میتوانید از تقویتهای منفی مانند غرولند برای حذف رفتاری که نمیخواهید استفاده کنید.
اصلاح رفتار بر اساس تئوری BF Skinner در مورد “شرطی سازی عامل” است. اسکینر تاکید کرد که بهترین راه برای درک رفتار یک فرد از طریق پیامدهای آن رفتار است.
اگر عواقب یک عمل مساعد بود، عمل تکرار می شد و اگر عواقب نامطلوب بود، عمل تکرار نمی شد. این اساس اصلاح رفتار است.
در ادامه به اصول و تکنیک های اصلاح رفتار می پردازیم، نمونه هایی از اصلاح رفتار را بررسی می کنیم و ملاحظات اخلاقی و انتقادات اصلاح رفتار را بررسی می کنیم.
اصول و تکنیک های اصلاح رفتار
به گفته تارا ام. لالی، دکترا ، روانشناس ناظر در بخش روانپزشکی در مرکز پزشکی دانشگاه اوشن، اصلاح رفتار به روشهایی برای توسعه، تقویت، حفظ، توقف یا تغییر یک رفتار متکی است. در مرکز این امر یک محرک، تقویت و تنبیه است.
محرک و کنترل محرک
محرک کاتالیزوری است که نوع خاصی از رفتار را تشویق می کند. لالی توضیح میدهد که کنترل محرک، «رفتاری است که بیشتر در حضور یک محرک اتفاق میافتد تا در غیاب آن». به عنوان مثال، رانندگان در حضور علائم ایست توقف می کنند و همه ما در اطراف فردی که به او علاقه داریم، متفاوت عمل می کنیم.
عواقب
عواقب بعد از یک رفتار رخ می دهد. لالی می گوید: «یک پیامد می تواند مثبت یا منفی باشد. پیامدهای مثبت می تواند شامل تمجید یا پاداش باشد و … پیامدهای منفی می تواند شامل محرومیت از چیزی مانند وقت آزاد یا توجه باشد. در اصلاح رفتار، پیامدها به دو صورت تقویت و تنبیه است.
تقویت
لالی گفت: “اسکینر خاطرنشان کرد که تقویت کننده پیامدی است که احتمال عود رفتار را افزایش می دهد.” تقویت می تواند مثبت یا منفی باشد:
- تقویت مثبت زمانی اتفاق می افتد که فردی به دلیل دریافت پاداش تشویق می شود به رفتار خود ادامه دهد. به عنوان مثال، هنگامی که کودک تکالیف خود را کامل می کند، می توان به او زمان بیشتری برای بازی در رایانه لوحی خود اجازه داد.
- تقویت منفی زمانی اتفاق میافتد که فردی تشویق میشود تا رفتار خود را تغییر دهد، زیرا چیزی ناخوشایند از بین میرود. به عنوان مثال، وقتی یک نوجوان لباسهایش را میشوید تا والدینش از ناله کردنشان دست بردارند.
تنبیه
تنبیه می تواند مثبت یا منفی نیز باشد. لالی خاطرنشان می کند که “تنبیه نتیجه ای است که احتمال تکرار یک رفتار را کاهش می دهد”.
- تنبیه مثبت یک پیامد منفی به منظور کاهش احتمال رفتار منفی به همراه دارد. یک مثال تنبیه بدنی، از جمله کتک زدن است، اما این یک شکل غیرمولد اصلاح رفتار است، زیرا می تواند پرخاشگری و مشکلات دیگر را افزایش دهد. مثال بهتر چیزی شبیه این است که فرزندی که خواهر یا برادرش را آزار دادهاست، کارهای خواهر و برادر را انجام دهد.
- تنبیه منفی پیامدهای مثبت را برای کاهش رفتار منفی از بین می برد. به عنوان مثال، والدین ممکن است تلفن همراه کودک را هنگام نقض مقررات منع رفت و آمد از او بگیرند.
خاموش سازی
طبق گفته لالی، خاموش سازی “تضعیف تدریجی و ناپدید شدن نهایی یک رفتار آموخته شده است”. به عنوان مثال، کودکی که هنگام خروج از فروشگاه [بقالی] برای آب نبات عصبانی می شود، زمانی که نادیده گرفتهشود و با پاداش مواجه نشود، شروع به ترک این رفتار می کند.
هنگام اعمال تقویت و تنبیه، داشتن ثبات اساسی است. هنگامی که هر زمان که رفتار خاصی داشته باشید، پیامدها اتفاق میافتد، در نهایت انتخاب در مورد یک رفتار مثبت یا به عادت تبدیل میشود یا در صورت یک رفتار نامطلوب خاموش میشود، تا زمانی که پیامدها به طور مداوم اعمال شوند.
کاربردهای اصلاح رفتار
اصلاح رفتار در تمام سنین و محیطهایی که تغییر رفتار ضروری است اعمال شدهاست. در اینجا چند نمونه آمدهاست.
اصلاح رفتار در کودکان و نوجوانان
در اینجا کودکان و نوجوانان بررسی شدهاند. برخی از مثالهای دیگر عبارتند از بیرون بردن کودک برای بستنی پس از اتمام تکلیف چالشبرانگیز مدرسه (تقویت مثبت) و برداشتن اسباببازی کودک در صورتی که نتواند اتاقش را تمیز کند ( تنبیه منفی ).
اصلاح رفتار در بزرگسالان
اصلاح رفتار در بزرگسالان مشابه کودکان است و می تواند به تغییرات رفتاری چشمگیر مشابهی منجر شود. به عنوان مثال، یک بزرگسال میتواند از تنبیه مثبت برای جلوگیری از جویدن ناخنهایش با زدن یک لاک بد مزه استفاده کند.
از طرف دیگر، دادگاه می تواند با حذف جریمه از تقویت منفی استفاده کند تا فرد دیگر مجبور نباشد به زندان برود. نتیجه خوب است زیرا فرد مجبور نیست رفتار نامطلوبی را انجام دهد.
بزرگسالان می توانند از اصلاح رفتار برای ورزش منظم، تغذیه سالم، کارآمدتر کار کردن، و موارد متعدد دیگری که می توانند به طور مثبت یا منفی تقویت یا تنبیه شوند، استفاده کنند.
اصلاح رفتار در محیط های بالینی
در محیط های بالینی، تیم های درمانی ممکن است از اصلاح رفتار برای تقویت رفتار اجتماعی استفاده کنند. آنها می توانند این کار را از طریق تقویت مثبت انجام دهند. به عنوان مثال، یک اقتصاد کوپنی از نشانهها یا نقاطی استفاده میکند که ارزش واقعی دارند، مانند برچسب یا سکه، به عنوان پاداش برای رفتارهای مثبت.
اصلاح رفتار در محیط های آموزشی
محیط های آموزشی به طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفتهاست. برای مدیریت اصلاح رفتار کلاس درس:
- مشکل را تعریف کنید
- راهی برای تغییر رفتار بیابید
- یک تقویت کننده موثر را تعیین کنید
- تقویت کننده را به طور مداوم برای اصلاح رفتار اعمال کنید
تقویت و تنبیه هر دو به عنوان تقویت کننده موثر هستند، اما در کلاس درس، تقویت برای کمک به کودکان برای ایجاد رفتارهای بهتر ترجیح داده می شود.
برای مثال، در کلاس سوم، معلمی تصمیم گرفت آلن را از واژگونی صندلی خود باز دارد. هر بار که نگاهش میکرد، اگر به عقب خم میشد، یک نمره به عنوان تنبیه میگرفت. اما تقویت مثبت ، جایی که آلن هر بار که نگاه میکرد و هر چهار پای صندلیاش پایین بود، یک نمره بهعنوان جایزه میگرفت، ممکن بود بهتر باشد زیرا رفتار مثبت را تقویت میکرد.
اصلاح رفتار در محیطهای سازمانی
در سالهای اخیر طیف گستردهای از محیطهای سازمانی از اصلاح رفتار استفاده کردهاند و اکثر آنها ادعای نتایج مثبت داشتهاند. در محیط های سازمانی، اصلاح رفتار به عنوان تکنیکی برای مدیران برای ایجاد انگیزه در کارکنان استفاده می شود.
به عنوان مثال، در یک مطالعه میدانی توسط لوتانز و کریتنر، آنها گروه آزمایشی سرپرستان را در زمینه تکنیک های تغییر رفتار آموزش دادند. از سرپرستان آموزش دیده خواسته شد تا از آموخته های خود با کارمندان خود استفاده کنند و پس از 10 هفته مشخص شد که گروه آزمایش تعداد شکایات را کاهش داده، شاخص های کیفیت را افزایش داده و مشکلات عملکرد فردی را کاهش داده است.
همچنین، اثربخشی کار گروه به طور قابل توجهی بهبود یافت. گروه کنترل که سرپرستان آن در معرض تکنیک های اصلاح رفتار قرار نگرفتند، هیچ یک از این پیشرفت ها را نشان ندادند.
ملاحظات اخلاقی در اصلاح رفتار
در حالی که اصلاح رفتار نویدهای زیادی دارد، ملاحظات اخلاقی متعددی وجود دارد . مهمترین آنها از دیدگاه یک درمانگر یا مشاور رضایت آگاهانه است . به گفته لالی، «تغییر رفتار… باید رضایت آگاهانه روشنی داشته باشد و استقلال بیمار باعث تغییر رفتار شود». این شامل توافق بین درمانگر و بیمار است که یک رفتار معین باید تغییر کند.
لالی توضیح داد: «اگر فرد نمیخواهد رفتار خود را تغییر دهد، نمیتوان او را برای انجام این کار مجبور کرد. با این حال، پاداشها، تنبیهها و مزایای درک شده از این تعامل رفتاری ممکن است برای کاهش جذابیت ادامه رفتار تغییر کند. به عبارت دیگر، برای یک درمانگر غیراخلاقی آسان است که بیمار را برای تغییر رفتار مجبور کند.
بعلاوه، برخی از اصلاحات رفتاری می تواند منجر به سوالات اخلاقی، به ویژه آنهایی که شامل تنبیه است، شود که می تواند منجر به آسیب یا پیامدهای منفی برای فرد شود.
محدودیت ها و انتقادات اصلاح رفتار
اصلاح رفتار نیز دارای محدودیت ها و انتقادهای متعددی است. عمدهترین آنها نقدهای رفتارگرایی است، بهویژه اینکه اصلاح رفتار به جای مسائل روانشناختی، به رفتار بیرونی میپردازد. این می تواند منجر به مشکلاتی شود که ممکن است سرکوب شوند و بعداً دوباره ظاهر شوند.
علاوه بر این، لالی مشاهده می کند که تغییر رفتار همیشه از انگیزه درونی برای به دست آوردن نتایج خود استفاده نمی کند. به عنوان مثال، هنگام استفاده از اقتصادهای کوپنی، مردم کارهایی را برای پاداش های خارجی انجام می دهند که منجر به اثربخشی طولانی مدت مشکوک می شود، زیرا پاداش های خارجی نسبت به پاداش های داخلی کمتر تقویت کننده هستند.
همچنین، لالی خاطرنشان میکند که افراد و تفاوتهای فردی متفاوت هستند، بنابراین همان مداخله ممکن است تأثیری بزرگ بر روی یک فرد داشته باشد اما عملاً تأثیری بر شخص دیگری نداشته باشد.
خلاصه
بر اساس کار BF Skinner، اصلاح رفتار از تقویت و تنبیه به عنوان راه هایی برای تشویق یا خاموش سازی رفتار استفاده می کند. بسیاری از افراد در سنین مختلف می توانند رفتارهای نامطلوب داشته باشند و از تکنیک های اصلاح رفتار می توان برای حذف رفتارهای نامطلوب و حمایت از رفتارهای مطلوب استفاده کرد.
منبع
Behavior Modification: Techniques for Positive Behavior Change